शेती हा आपल्या भारत देशातील प्रमुख व्यवसाय आहे. शेतकरी हा स्वता: कष्ट करून सगळ्यांचे पोट भरणारा माणूस आहे. परंतु आजकालच्या काळात असे झाले आहे की शेतकऱ्याला वाढती महागाईमुळे, शेतकऱ्याला बियाणे आणि खत खरेदी करण्यासाठी पैसे नसतात. हे लक्षात घेऊन राज्य सरकार आणि केंद्र सरकारने सर्व शेतकऱ्यांसाठी बियाणे आणि खत यावर अनुदान उपलब्ध करून दिले आहे. या योजनेमुळे सर्व शेतकरी कमी खर्चात उत्तम दर्जाचे खत व बियाणे वापरू शकतील, त्यामुळे ही योजना उत्कृष्ट ठरली आहे.
योजनेचा उद्देश
ही योजना सुरू करण्यामागील मुख्य उद्दिष्टे:
- शेतकऱ्यांना सिंचन सुविधा उपलब्ध करून देणे, ज्यामुळे त्यांचे काम खूप सोपे होईल.
- शेती उत्पादनात जास्तीत जास्त वाढ घडवणे.
- पाण्याचा कमीतकमी वापर करून अधिक उत्पन्न मिळवणे.
- लहान व मध्यम शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत मिळणे.
- उच्च प्रतीचे बियाणे व खत उपलब्ध करून देणे.
बियाणे व खत यावर अनुदान
शासन विविध पिकांसाठी खालील वस्तूंवर अनुदान देते:
1️⃣ उच्च प्रतीच्या बियाण्यांवर अनुदान
- सोयाबीन
- तूर
- हरभरा
- बाजरी
- ज्वारी
- भात (धान)
- गहू
- भाजीपाला बियाणे
- ऊस रोप
सरकार प्रत्येक हेक्टरसाठी ठराविक रक्कम देते.
2️⃣ खतांवर अनुदान (Fertilizer Subsidy)
शेतकऱ्यांना खालील रासायनिक खतांवर मोठी सवलत मिळते:
- यूरिया
- डीएपी (DAP)
- एनपीके
- एमओपी
- सूक्ष्म पोषक द्रव्ये
शासन थेट कंपन्यांना अनुदान देते, त्यामुळे शेतकऱ्यांना बाजारात कमी किमतीत खत उपलब्ध होते.
योजनेचे फायदे
- पिकांची उत्पादकता वाढते.
- शेतीचा खर्च कमी होतो.
- शेतकऱ्यांना गुणवत्तापूर्ण बियाणे मिळते.
- जमिनीची उपजाऊ क्षमता वाढते.
- शेतकरी आर्थिकदृष्ट्या बळकट होतात.
पात्रता (Eligibility)
ही योजना सर्व प्रकारच्या शेतकऱ्यांसाठी लागू आहे:
- लघु व सीमांत शेतकरी
- नियमित शेतकरी
- शेतकरी गट व कृषी उत्पादक संस्था (FPO)
- कुठल्याही प्रकारची जमीन असलेले शेतकरी
अर्ज करण्याची प्रक्रिया
शेतकरी खालील मार्गांनी योजनेचा लाभ घेऊ शकतात:
1️⃣ कृषी विभागाच्या कार्यालयातून
- तालुका कृषी अधिकारी किंवा कृषि सहाय्यक यांच्या मार्फत अर्ज करता येतो.
2️⃣ MAHA DBT पोर्टलवर ऑनलाइन अर्ज
- वेबसाइट: Mahadbt Portal
- आधार कार्ड लिंक असणे आवश्यक
- 7/12 उतारा
- बँक खात्याचा तपशील
3️⃣ सेवा केंद्र (CSC) केंद्रातून अर्ज
- तेथेही ऑनलाइन नोंदणी करून अर्ज करता येतो.
आवश्यक कागदपत्रे
- आधार कार्ड
- 7/12 आणि 8A उतारा
- बँक पासबुक
- मोबाईल नंबर
- जमीन दस्तऐवज
- पीक पेरणीची माहिती
अनुदान किती मिळते?
अनुदान दर दरवर्षी शासन नवीन किमतीनुसार जाहीर करते. सरासरी:
- प्रति हेक्टर: 300 ते 3,000 रुपये (पिकानुसार)
- खतांच्या पिशवीवर: 30% ते 70% सवलत