महाराष्ट्र शासनाच्या नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प (PoCRA – टप्पा २) अंतर्गत शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढावे, शेती शाश्वत व्हावी आणि पूरक व्यवसायांना चालना मिळावी यासाठी अनेक लाभाच्या योजना महाडीबीटी पोर्टलवर उपलब्ध करून देण्यात आल्या आहेत.
अनेक शेतकऱ्यांना या योजनांची माहिती नसल्यामुळे ते लाभापासून वंचित राहतात. म्हणूनच हा लेख PoCRA मधील सर्व योजनांची सोप्या भाषेत ओळख करून देण्यासाठी तयार केला आहे.
🌾 वैयक्तिक लाभाचे घटक (योजना)
खालील योजना थेट वैयक्तिक शेतकऱ्यांसाठी आहेत:
🌱 पीक व सिंचन आधारित योजना
- 🌳 वृक्ष लागवड
- 🍎 फळबाग लागवड
- 🌾 वाळू लागवड
- 💦 तुषार सिंचन संच
- 💧 ठिबक सिंचन संच
🚜 शेती विकास योजना
- 🌱 शेततळे
- 🛠️ शेततळे अस्तरीकरण
- 🐄 शेतीपूरक पशुपालन
- 🐓 परसबाग व कुक्कुटपालन
- 🧵 रेशीम शेती (तुत्ती लागवड)
♻️ सेंद्रिय व नैसर्गिक शेती
- 🌿 नाडेप, कंपोस्ट, गांडूळखत युनिट
- 🐟 गोठा पाण्यातील मत्स्यव्यवसाय
- 🕳️ विहीर पुनर्भरण
- 🌾 हरितगृह / शेडनेट
🧑🌾 विशेष घटक (SC/ST लाभार्थ्यांसाठी)
- 🐐 शेळी पालन
- 🐄 दुधाळ जनावरे / वासरू पालन
- 🧱 पारंपरिक गोठा
- ⚡ पंप, फवारणी यंत्र
- 🐓 कुक्कुटपालन (SC/ST साठी)
- 🧬 बीजोत्पादन
🤝 बचत गट व Farmer Producer Company (FPC) साठी योजना
या योजना महिला बचत गट, शेतकरी गट व FPC साठी आहेत:
- 🧰 कृषी अवजारे बँक (फक्त महिला बचत गटासाठी)
- 🌾 गोदाम व वेअर हाऊस
- 🍚 अन्न प्रक्रिया युनिट
- 🌽 धान्य प्रक्रिया युनिट
- 🌶️ मसाला प्रक्रिया युनिट
- 🥛 दूध प्रक्रिया युनिट
- 🌿 विघटन प्रक्रिया शेड / सुकवणी यार्ड
- 🏭 मिनी डाळ मिल
- 📦 एकात्मिक पॅक हाऊस
🖥️ PoCRA योजनांसाठी अर्ज कसा करावा?
शेतकरी खालील दोन मार्गांनी अर्ज करू शकतात:
🔗 महाडीबीटी PoCRA पोर्टल
👉 https://dbt-ndksp.mahapocra.gov.in
📱 Mahavistar AI App
👉 DBT माध्यमातून थेट अर्ज
📄 अर्जासाठी आवश्यक महत्त्वाच्या अटी
- ✔️ आधार कार्ड
- ✔️ बँक खाते DBT लिंक असणे आवश्यक
- ✔️ जमीन कागदपत्रे (7/12, 8A)
- ✔️ SC/ST लाभार्थ्यांसाठी Caste Certificate अनिवार्य
- ✔️ वार्षिक उत्पन्न मर्यादा ₹5.00 लाखांच्या आत
🎯 PoCRA योजनांचा शेतकऱ्यांना होणारा फायदा
- ✅ शेती खर्चात बचत
- ✅ उत्पन्नात वाढ
- ✅ नैसर्गिक व सेंद्रिय शेतीला चालना
- ✅ पूरक व्यवसायातून रोजगार निर्मिती
- ✅ दुष्काळी परिस्थितीत शेतकऱ्यांना आधार
📝 निष्कर्ष
PoCRA प्रकल्प हा केवळ अनुदान देणारा प्रकल्प नसून,
तो शेतकऱ्यांना आधुनिक, शाश्वत व नफ्याची शेती करण्यासाठी सक्षम करणारा उपक्रम आहे.
👉 प्रत्येक शेतकऱ्याने या योजनांची माहिती घेऊन
👉 योग्य योजना निवडून
👉 महाडीबीटीद्वारे अर्ज करून लाभ घ्यावा.
हा लेख इतर शेतकऱ्यांपर्यंत नक्की शेअर करा, जेणेकरून PoCRA मधील कोणतीही योजना माहितीअभावी चुकू नये 🙏
❓ PoCRA योजना – वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
❓ 1. PoCRA योजना म्हणजे काय?
PoCRA (नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प) हा महाराष्ट्र शासनाचा प्रकल्प असून शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढवणे, नैसर्गिक शेतीला चालना देणे व दुष्काळी परिस्थितीत शेती सक्षम करणे हा याचा उद्देश आहे.
❓ 2. PoCRA योजना कोणासाठी आहे?
ही योजना:
- वैयक्तिक शेतकरी
- महिला बचत गट
- शेतकरी गट
- Farmer Producer Company (FPC)
यांच्यासाठी आहे.
❓ 3. PoCRA टप्पा 2 अंतर्गत कोणत्या योजना मिळतात?
PoCRA टप्पा 2 अंतर्गत:
- फळबाग, वृक्ष लागवड
- तुषार व ठिबक सिंचन
- शेततळे व अस्तरीकरण
- पशुपालन, कुक्कुटपालन, शेळीपालन
- कंपोस्ट, गांडूळ खत
- अन्न प्रक्रिया, डाळ मिल, गोदाम, पॅक हाऊस
अशा अनेक योजना मिळतात.
❓ 4. PoCRA योजनेसाठी अर्ज कुठे करायचा?
PoCRA योजनेसाठी अर्ज:
- महाडीबीटी PoCRA पोर्टल
- किंवा Mahavistar AI App
यांच्या माध्यमातून करता येतो.
❓ 5. PoCRA अर्जासाठी कोणती कागदपत्रे लागतात?
मुख्य कागदपत्रे:
- आधार कार्ड
- बँक पासबुक (DBT लिंक असलेले)
- 7/12 व 8A उतारा
- उत्पन्न प्रमाणपत्र
- SC/ST लाभार्थ्यांसाठी जात प्रमाणपत्र
❓ 6. PoCRA योजनेसाठी उत्पन्न मर्यादा किती आहे?
PoCRA योजनेसाठी वार्षिक उत्पन्न मर्यादा ₹5.00 लाखांपर्यंत आहे.
❓ 7. महिला बचत गटांना PoCRA मध्ये कोणत्या योजना आहेत?
महिला बचत गटांसाठी:
- कृषी अवजारे बँक
- अन्न प्रक्रिया युनिट
- मसाला प्रक्रिया युनिट
- दूध प्रक्रिया युनिट
अशा विशेष योजना उपलब्ध आहेत.
❓ 8. SC/ST शेतकऱ्यांसाठी PoCRA मध्ये विशेष लाभ आहेत का?
होय. SC/ST शेतकऱ्यांसाठी:
- शेळी पालन
- कुक्कुटपालन
- पारंपरिक गोठा
- बीजोत्पादन
अशा विशेष योजना आहेत.
❓ 9. अर्ज केल्यानंतर अनुदान कधी मिळते?
अर्ज मंजूर झाल्यानंतर आणि सर्व कागदपत्रे योग्य असल्यास, अनुदान DBT द्वारे थेट बँक खात्यात जमा होते.
❓ 10. PoCRA अर्ज स्टेटस कसा तपासायचा?
अर्जदार:
- महाडीबीटी पोर्टलवर लॉगिन करून
- Mahavistar App मध्ये
आपल्या अर्जाची स्थिती (Status) तपासू शकतो.
❓ 11. PoCRA अर्जात चूक असल्यास काय करावे?
अर्जात चूक असल्यास:
- Correction / Update ऑप्शन वापरावा
- किंवा नजीकच्या CSC / सेतू केंद्रात दुरुस्ती करून घ्यावी.
❓ 12. PoCRA योजना शेतकऱ्यांसाठी फायदेशीर का आहे?
PoCRA मुळे:
- शेती खर्च कमी होतो
- उत्पन्न वाढते
- पूरक व्यवसाय सुरू करता येतो
- शाश्वत व आधुनिक शेती शक्य होते