महाराष्ट्र सरकारने मुलींच्या शिक्षणाला गती देण्यासाठी अनेक योजना सुरू केल्या आहेत. त्यापैकी सर्वात परिणामकारक योजना म्हणजे राजमाता जिजाऊ मोफत सायकल वाटप योजना. या योजनेत ग्रामीण व आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल मुलींना शाळेत सहजपणे जाता यावे, प्रवासात वेळ वाचावा आणि शिक्षणातील अडथळे दूर व्हावेत यासाठी मोफत सायकली किंवा सायकल खरेदीसाठी आर्थिक मदत दिली जाते.
राजमाता जिजाऊ मोफत सायकल वाटप योजना म्हणजे काय?
राजमाता जिजाऊ मोफत सायकल वाटप योजना ही इयत्ता ८ वी ते १२ वी मध्ये शिकणाऱ्या मुलींसाठी सुरू करण्यात आलेली महत्त्वाची शैक्षणिक मदत योजना आहे. घरापासून शाळेचे अंतर ५ किमीपेक्षा जास्त असल्यास विद्यार्थिनींना शासनाकडून मोफत सायकल वा ₹5000 आर्थिक मदत देण्यात येते.
योजनेचा मुख्य उद्देश
- मुलींच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन.
- शाळेतील गळती कमी करणे.
- ग्रामीण–डोंगराळ भागातील मुलींना सुरक्षित प्रवास.
- शिक्षणाकडे आकर्षण वाढवणे.
- मुलींचा वेळ, श्रम वाचवणे.
ही सर्व उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी राजमाता जिजाऊ मोफत सायकल वाटप योजना अत्यंत उपयुक्त ठरली आहे.
योजनेअंतर्गत मिळणारे लाभ
- पात्र मुलींना मोफत सायकल.
- सायकल खरेदीसाठी ₹5000 पर्यंत आर्थिक मदत.
- DBTद्वारे थेट रक्कम जमा.
- शाळेत जाण्याचा वेळ कमी.
- सुरक्षित आणि सोपा प्रवास.
अनुदानाचे टप्पे
- पहिला टप्पा – विद्यार्थिनीच्या बँक खात्यात ₹3500 जमा.
- दुसरा टप्पा – सायकल खरेदी.
- तिसरा टप्पा – पावती दाखवल्यावर उर्वरित ₹1500 जमा.
पात्रता निकष
- इयत्ता 8वी ते 12वी मधील मुली
- घर–शाळा अंतर 5 किमी किंवा अधिक
- महाराष्ट्राचा मूळ रहिवासी
- इयत्ता 7वी मध्ये किमान 75% गुण
- पालक/कुटुंब शासकीय नोकरीत नसणे
- ग्रामीण, डोंगराळ व दुर्गम भागातील मुलींना प्राधान्य
ही पात्रता पूर्ण केल्यास विद्यार्थिनींना राजमाता जिजाऊ मोफत सायकल वाटप योजना अंतर्गत सहज लाभ मिळू शकतो.
आवश्यक कागदपत्रे
- आधार कार्ड
- रेशनकार्ड
- रहिवासी दाखला
- शाळेचे ओळखपत्र
- बँक पासबुक
- पासपोर्ट साइज फोटो
- शाळेत शिकत असल्याचे प्रमाणपत्र (8वी–12वी)
- सायकल खरेदीची पावती (अनुदानासाठी)
अर्ज कसा करावा?
1. शाळेमार्फत अर्ज
- मुख्याध्यापकांकडून अर्ज घेणे
- आवश्यक माहिती व कागदपत्रांसह अर्ज जमा करणे
- शाळा विभागाकडे अर्ज पाठवते
- तपासणी झाल्यावर मंजुरी
2. जिल्हाधिकारी कार्यालयाद्वारे
- शिक्षण व क्रीडा विभागात अर्ज घेणे
- कागदपत्रांची पडताळणी
- पात्रतेनुसार लाभ मंजूर
या योजनेचे फायदे
- शाळेत जाण्या-येण्यातील अडचणी दूर
- वेळ आणि श्रम वाचतो
- शिक्षण सातत्य राखले जाते
- ग्रामीण मुलींचा आत्मविश्वास वाढतो
- आर्थिकदृष्ट्या कमकुवत कुटुंबांना मोठी मदत
निष्कर्ष
राजमाता जिजाऊ मोफत सायकल वाटप योजना ही महाराष्ट्रातील मुलींसाठी वरदानच ठरली आहे. या योजनेमुळे अनेक मुलींचे शिक्षण सोपे, सुरक्षित आणि सुलभ झाले आहे. ग्रामीण भागातील विद्यार्थिनींना शाळेत जाण्यासाठी उत्तम सुविधा उपलब्ध करून देणे हे या योजनेचे सर्वात मोठे यश आहे.